Na bolące kolana często poleca się przykładanie liści kapusty. Zwykłe liście kapusty? Do cudownych metod prababć łatwo podejść sceptycznie, ale warto sprawdzić, co takiego kapusta miałaby w sobie mieć – i tu pojawia się tajemnicza „witamina U”.
W skrócie
- „Witamina U” to S-metylometionina – pochodna aminokwasu metioniny, a nie prawdziwa witamina; większość badań nad nią to badania na zwierzętach i komórkach.
- Słynne doświadczenia z sokiem z kapusty przy wrzodach żołądka z lat 40. XX wieku obejmowały kilkunastu pacjentów i nie miały grupy kontrolnej, więc nie dowodzą skuteczności.
- Okłady z liści kapusty zmniejszały ból kolan w chorobie zwyrodnieniowej bardziej niż zwykła opieka, ale nie bardziej niż żel z diklofenakiem.
- Chłodne liście kapusty mogą łagodzić ból przy nawale mlecznym, choć pewność tych dowodów jest niska.
Czym jest witamina U
Pod nazwą „witamina U” kryje się S-metylometionina (w literaturze często SMM lub SMMS), związek siarki badany od lat 40. ubiegłego wieku ze względu na działanie ochronne na śluzówkę żołądka[1]. Nie jest to witamina w ścisłym sensie – organizm nie wykazuje jej niedoboru, a substancję tę wytwarza wiele roślin, nie tylko kapusta; spotyka się ją także m.in. w innych warzywach kapustnych, selerze, szparagach, pomidorach czy soi. Wiele polskich tekstów powtarza, że występuje „tylko w kapuście” – to nieprawda.
Najnowszy przegląd krytyczny podsumowuje sprawę uczciwie: przeciwwrzodowe, przeciwzapalne i regenerujące działanie S-metylometioniny obserwowano przede wszystkim w badaniach przedklinicznych, a dowodów z badań na ludziach jest niewiele[1]. Autorzy podkreślają, że mimo ponad 70 lat badań brakuje dobrze zaprojektowanych badań klinicznych z randomizacją[1].
Sok z kapusty i wrzody – historia dr. Cheneya
Nazwę „witamina U” (od angielskiego ulcer, czyli wrzód) wymyślił amerykański lekarz Garnett Cheney. W 1949 roku opisał 13 pacjentów z chorobą wrzodową, którzy pili świeży sok z kapusty. Owrzodzenia dwunastnicy goiły się u nich średnio w 10,4 dnia, a żołądka w 7,3 dnia, podczas gdy według danych z literatury przy standardowym leczeniu trwało to odpowiednio około 37 i 42 dni[2]. Brzmi imponująco, ale w tym badaniu nie było losowo dobranej grupy kontrolnej – wyniki porównano z danymi innych autorów, a pacjentów było bardzo mało[2]. Przy takim układzie łatwo o złudzenie skuteczności.
W historii często pojawia się też postać Jaya Kordicha, znanego popularyzatora sokowania, który miał współpracować z Cheneyem i wyleczyć się z nowotworu dzięki sokom. Brak rzetelnych źródeł, które by to potwierdzały, a picie soków nie jest metodą leczenia raka.
Dziś wiadomo, że główne przyczyny choroby wrzodowej to zakażenie bakterią Helicobacter pylori i przyjmowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, a leczenie opiera się na eradykacji bakterii i lekach zmniejszających wydzielanie kwasu[3]. Sok z kapusty tego nie zastąpi. Jeśli masz objawy wrzodów – ból w nadbrzuszu, zwłaszcza na czczo lub w nocy, czarne stolce, wymioty z krwią – idź do lekarza.
Witamina U a skóra
Badanie koreańskich dermatologów z 2010 roku jest często cytowane jako dowód, że witamina U „trzykrotnie przyspiesza regenerację skóry”. W rzeczywistości była to praca na zwierzętach i hodowlach komórkowych: S-metylometionina nakładana na rany u zwierząt przyspieszała ich zamykanie i odbudowę naskórka, a w laboratorium pobudzała wzrost i migrację ludzkich fibroblastów skóry[4]. Ten sam zespół badał też działanie ochronne przed promieniowaniem UV, również w warunkach laboratoryjnych. To ciekawe wyniki wstępne, ale nie dowód, że kosmetyk z witaminą U odmładza skórę.
Okłady z liści kapusty – tu jest coś na rzeczy
Wróćmy do kolan. Okazuje się, że akurat ta ludowa rada ma pewne potwierdzenie. W badaniu z randomizacją 81 osób z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego przez 4 tygodnie stosowało codziennie, przez co najmniej 2 godziny, okłady z liści kapusty, żel z diklofenakiem albo zwykłą opiekę[5]. Okłady z kapusty zmniejszały ból bardziej niż zwykła opieka, ale nie bardziej niż żel przeciwbólowy, a obie metody były dobrze tolerowane[5]. Okładów z kapusty nie da się podać „na ślepo”, więc część efektu może wynikać z oczekiwań, ale jako tani i bezpieczny dodatek okład z kapusty wydaje się rozsądny.
Liście kapusty od dawna stosują też matki karmiące przy nawale mlecznym. Przegląd Cochrane wskazuje, że chłodne liście kapusty mogą zmniejszać ból i twardość piersi w porównaniu ze zwykłą opieką, choć pewność tych dowodów jest niska lub bardzo niska[6]. Kobiety były z nich zadowolone częściej niż z rutynowego postępowania[6]. Pamiętaj jednak, że nawał to nie to samo co zapalenie piersi: gorączka, zaczerwienienie i silny ból jednej piersi wymagają konsultacji z lekarzem lub położną.
Jak zrobić okład
- Weź kilka zewnętrznych liści białej kapusty, umyj je i osusz.
- Wytnij grube nerwy lub rozbij liście wałkiem, aby puściły sok.
- Schłodź je w lodówce (przy nawale) lub zostaw w temperaturze pokojowej.
- Przyłóż do skóry, przykryj folią lub ściereczką i zostaw na 20 minut do 2 godzin. Przy karmieniu piersią omijaj brodawki.
Bezpieczeństwo
- Sok z kapusty u wielu osób powoduje wzdęcia i gazy – zacznij od małych ilości.
- Kapusta zawiera sporo witaminy K. Jeśli przyjmujesz warfarynę lub acenokumarol, nie zmieniaj gwałtownie ilości kapusty i soku w diecie i porozmawiaj o tym z lekarzem.
- Bardzo duże ilości surowych warzyw kapustnych mogą mieć znaczenie przy chorobach tarczycy i niedoborze jodu; zwykłe porcje są bezpieczne.
- Okłady stosuj tylko na nieuszkodzoną skórę. Przerwij, jeśli pojawi się podrażnienie.
- Ani sok, ani okłady nie zastępują leczenia choroby wrzodowej, zwyrodnienia stawów ani zapalenia piersi.
