Po internecie od lat krążą pisane pół żartem listy powodów, dla których warto pić piwo: piwo ma chronić serce, kości i nerki, odmładzać cerę, a nawet nawadniać lepiej niż napoje izotoniczne. Warto sprawdzić, co z tego wytrzymuje zderzenie z badaniami.
W skrócie
- Najnowsze analizy nie potwierdzają, że umiarkowane picie alkoholu wydłuża życie w porównaniu z całkowitą abstynencją.
- Badania genetyczne sugerują, że mniej alkoholu oznacza zdrowsze serce – także u osób pijących niewiele.
- Alkohol, również w piwie, zwiększa ryzyko kilku nowotworów, m.in. jamy ustnej, przełyku, jelita grubego, wątroby i piersi.
- Niektóre składniki piwa (np. krzem, związki z chmielu) są ciekawe, ale nie równoważą skutków etanolu.
- Piwo nie jest dobrym napojem do nawadniania po wysiłku.
Czy umiarkowane picie wydłuża życie
Przekonanie, że „jedno piwo dziennie służy zdrowiu”, wzięło się z dawnych badań obserwacyjnych, w których osoby pijące umiarkowanie wypadały lepiej niż niepijące. Problem polega na tym, że wśród „niepijących” byli też ludzie, którzy rzucili alkohol z powodu chorób. Metaanaliza 107 badań kohortowych z udziałem prawie 5 mln osób, uwzględniająca ten i inne błędy, nie wykazała, by okazjonalne lub niewielkie picie zmniejszało ryzyko zgonu w porównaniu z osobami, które nigdy nie piły[1]. Ryzyko rosło natomiast wyraźnie przy około 45 g etanolu dziennie i więcej (to nieco ponad dwa duże piwa), a u kobiet – przy niższych ilościach niż u mężczyzn[1].
Serce i ciśnienie krwi
Dawne wyliczenia, że piwo zmniejsza ryzyko choroby wieńcowej o 20–40%, opierały się na tych samych, obciążonych błędami obserwacjach. Silniejszych dowodów dostarczają badania genetyczne. W analizie ponad 260 tys. osób nosiciele wariantu genu, przez który pije się mniej alkoholu, mieli niższe ciśnienie tętnicze, mniejszy obwód talii i rzadziej chorowali na chorobę wieńcową[2]. Ten korzystny efekt był widoczny bez względu na to, ile dana osoba piła, co według autorów sugeruje, że ograniczenie alkoholu sprzyja sercu także u osób pijących lekko lub umiarkowanie[2].
Nie broni się też teza, że korzystny stosunek potasu do sodu w piwie pomaga utrzymać prawidłowe ciśnienie. Przegląd 36 badań klinicznych wykazał, że u osób pijących więcej niż dwa drinki dziennie ograniczenie alkoholu obniżało ciśnienie, i to tym wyraźniej, im więcej wcześniej piły[3].
Alkohol a nowotwory
Etanol jest substancją rakotwórczą bez względu na to, czy pochodzi z piwa, wina czy wódki. Metaanaliza 572 badań wykazała, że alkohol zwiększa ryzyko raka jamy ustnej i gardła, przełyku, jelita grubego, wątroby, krtani oraz piersi u kobiet, a dla większości z nich ryzyko rośnie wraz z ilością wypijanego alkoholu[4]. Hasło, że beta-glukany z jęczmienia w piwie chronią przed rakiem jelita, nie ma więc sensu – sam alkohol to ryzyko podnosi.
Krzem, kości i kamienie nerkowe
Piwo rzeczywiście zawiera krzem, który może mieć znaczenie dla kości. W amerykańskim badaniu Framingham mężczyźni pijący 1–2 piwa dziennie mieli nieco wyższą gęstość mineralną kości biodra niż niepijący, ale po uwzględnieniu spożycia krzemu różnica przestała być istotna[5]. Ci sami badacze zauważyli, że picie ponad dwóch porcji mocnego alkoholu dziennie wiązało się z niższą gęstością kości[5]. Krzem znajdziesz też w produktach pełnoziarnistych, więc nie trzeba po niego sięgać do kufla.
Ciekawie wygląda kwestia kamicy nerkowej. W trzech dużych amerykańskich kohortach osoby pijące najwięcej piwa miały o 41% mniejsze ryzyko kamieni nerkowych niż pijące najmniej; podobny, choć słabszy efekt obserwowano dla kawy, herbaty, wina i soku pomarańczowego[6]. To jednak badanie obserwacyjne, a w profilaktyce kamicy najważniejsze jest po prostu picie odpowiedniej ilości płynów, najlepiej wody.
Chmiel, ksantohumol i „piwo z kolagenem”
Chmiel zawiera ksantohumol – flawonoid, któremu przypisuje się działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Przegląd badań wskazuje jednak, że jego korzystny wpływ na masę ciała, metabolizm glukozy i tłuszczów obserwowano głównie u zwierząt, a wyniki u ludzi są niespójne i nieliczne[7]. Wiele wiadomo o mechanizmach z badań laboratoryjnych, ale nie o tym, czy ksantohumol w ilościach spożywanych przez ludzi chroni przed chorobami[7]. Twierdzenie, że jedno piwo dziennie zapobiega chorobie Alzheimera czy Parkinsona, nie ma więc podstaw. Podobnie nie ma badań, które pokazywałyby, że kolagen dodany do piwa poprawia wygląd skóry.
Piwo po wysiłku
Piwo bywa nazywane „naturalnym izotonikiem”, ale alkohol utrudnia nawadnianie. W badaniu po wysiłku w upale napój z 4% alkoholu (czyli o mocy zbliżonej do lekkiego piwa) spowalniał odbudowę objętości krwi i osocza, a ilość wydalanego moczu miała tendencję do wzrostu wraz z zawartością alkoholu[8]. Napoje do 2% alkoholu nawadniały podobnie jak bezalkoholowe[8]. Po treningu lepiej więc sięgnąć po wodę, napój elektrolitowy lub piwo bezalkoholowe.
Jeśli pijesz – kilka zasad
- Nie zaczynaj pić alkoholu „dla zdrowia” – nie ma ilości, która by go poprawiała.
- Jeśli pijesz, pij mniej i nie codziennie; im mniej, tym mniejsze ryzyko.
- Nie pij w ciąży, przed prowadzeniem pojazdu i przy lekach, które wchodzą w interakcje z alkoholem.
- Osoby z nadciśnieniem, chorobami wątroby, dną moczanową lub uzależnieniem w wywiadzie powinny alkoholu unikać.
- Piwo bezalkoholowe zachowuje smak i część składników piwa bez ryzyka związanego z etanolem.
